Η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να κάνει το επόμενο μεγάλο βήμα όσον αφορά το ρυθμιστικό πλαίσιο για τη χρήση των social media από παιδιά. Ο λόγος για το EU Kids Act, το οποίο θα παρουσιαστεί την Πέμπτη.
Αξίζει να σημειωθεί ότι και στην Ελλάδα η κυβέρνηση προωθεί, από το 2027, ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο, ενώ έχουν δοθεί και συγκεκριμένες κατευθυντήριες γραμμές για τον τρόπο με τον οποίο θα γίνεται η επαλήθευση της ηλικίας.
Η Γαλλία, η Ελλάδα, η Αυστρία, η Δανία, η Ισπανία, το Βέλγιο, η Ιταλία, η Γερμανία, η Πολωνία και η Ολλανδία είναι χώρες οι οποίες, σε εθνικό επίπεδο, ετοιμάζονται να θεσπίσουν αντίστοιχη νομοθεσία, πιέζοντας τις Βρυξέλλες να παρουσιάσουν ένα ανάλογο νομοθετικό πλαίσιο για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Safe by design στο επίκεντρο
Στο επίκεντρο της νέας νομοθετικής πρωτοβουλίας δεν βρίσκεται μόνο ο περιορισμός του περιεχομένου στο οποίο έχουν πρόσβαση τα παιδιά στις πλατφόρμες, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο αυτές είναι σχεδιασμένες. Εξετάζονται λειτουργίες που μπορούν να ενθαρρύνουν την υπερβολική χρήση, δηλαδή ο σχεδιασμός που μπορεί να οδηγήσει σε εθισμό, καθώς και συστήματα τα οποία έχουν σχεδιαστεί ώστε να κρατούν τον χρήστη συνεχώς ενεργό και να τον κάνουν να επιστρέφει.
Το σχέδιο ακολουθεί μια κλιμακωτή προσέγγιση, ανάλογα με την ηλικία του παιδιού.
Τι προβλέπει το EU Kids Act ανά ηλικία
- Τα παιδιά κάτω των 3 ετών αποκλείονται πλήρως από τα social media και άλλες υπηρεσίες υψηλού κινδύνου.
- Από τα 3 έως τα 13 έτη, τα παιδιά θα μπορούν να χρησιμοποιούν υπηρεσίες σχεδιασμένες για παιδιά, υπό την επίβλεψη ενήλικα.
- Για τις ηλικίες 13 έως 15 ετών, προβλέπεται περιορισμένη πρόσβαση σε social media και πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο, με περιορισμένες λειτουργίες και υπό γονικό έλεγχο. Η δημιουργία λογαριασμού θα απαιτεί γονική έγκριση.
- Από τα 15 έως τα 18 έτη, οι έφηβοι θα μπορούν να χρησιμοποιούν τις συγκεκριμένες πλατφόρμες χωρίς γονική συναίνεση, όμως οι κανόνες safe by design θα συνεχίσουν να εφαρμόζονται.
Eu Kids Act: Πολύ ευρύτερο από ό,τι αναμενόταν αρχικά
Αξίζει να σημειωθεί ότι το EU Kids Act είναι πολύ ευρύτερο απ’ ό,τι αναμενόταν αρχικά. Εκτός, δηλαδή, από τα social media και τις πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο, το σχέδιο περιλαμβάνει online games, αλλά και chatbots και AI companions. Το έγγραφο που δημοσιεύτηκε αναφέρεται σε εικονικά εργαλεία που μπορούν να παρέχουν σε ανηλίκους συμβουλές σχετικά με την ψυχική υγεία και την προσωπική ανάπτυξη. Αντίθετα, εξαιρούνται από τα μέτρα αυτά υπηρεσίες οι οποίες έχουν σχεδιαστεί για εκπαιδευτικούς σκοπούς.
Το σχέδιο περιλαμβάνει συγκεκριμένα «πρέπει» και «δεν πρέπει», όπως η απαγόρευση χαρακτηριστικών όπως το ατελείωτο scrolling, οι τεχνητές ειδοποιήσεις και συγκεκριμένοι μηχανισμοί επιβράβευσης που χρησιμοποιούν οι πλατφόρμες.
Από την άλλη πλευρά, οι πλατφόρμες καλούνται να διαμορφώσουν τους αλγορίθμους τους έτσι ώστε να αποφεύγονται τα λεγόμενα rabbit holes, δηλαδή προτάσεις που μπορούν να οδηγήσουν τον χρήστη στο να συνεχίζει να παρακολουθεί περιεχόμενο και να μην μπορεί να «ξεκολλήσει».
Το πρόβλημα η επαλήθευση ηλικίας
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στην εφαρμογή των νέων κανόνων είναι η επαλήθευση της ηλικίας. Το σχέδιο προβλέπει τη χρήση μιας ευρωπαϊκής εφαρμογής επαλήθευσης ηλικίας ή εθνικών λύσεων, οι οποίες θα πρέπει να ελέγχουν μόνο αν ο χρήστης βρίσκεται πάνω από ένα συγκεκριμένο ηλικιακό όριο.
Τουλάχιστον στην Ελλάδα, με βάση αυτά που έχουν γίνει γνωστά, οι πλατφόρμες τύπου Facebook, Instagram και TikTok, όπως και το Snapchat, θα πρέπει να επαληθεύσουν και να διακριβώσουν την ηλικία εκατομμυρίων χρηστών μέσω αλγορίθμων ή και ταυτοποιητικών στοιχείων.
- Το Facebook δηλαδή θα ζητήσει την ταυτότητα των μελών του στην Ελλάδα, προκειμένου να επαληθεύσει την ηλικία τους και ότι δεν πρόκειται για ανήλικο που το χρησιμοποιεί.
- Όσο είναι ήδη εγγεγραμμένοι θα πρέπει να αποδείξουν ότι δεν είναι ανήλικοι και θα έχουν διορία ως 90 ημέρες. Αν δεν το κάνoυν ο λογαριασμός θα κλειδώνει.
Οι Βρυξέλλες έχουν συχνά επικριθεί για την υπερβολική επιείκεια που επιδεικνύουν στην επιβολή των ψηφιακών κανόνων τους, καθώς το διαδικτυακό περιβάλλον εξελίσσεται με ρυθμούς που οι δημόσιες αρχές δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν.
Ως αποτέλεσμα, η Επιτροπή προτείνει να μεταφερθεί το βάρος στις εταιρείες τεχνολογίας, οι οποίες θα πρέπει να αποδείξουν ότι συμμορφώνονται με τους κανόνες για την ασφάλεια των παιδιών.
Οι διαδικτυακές υπηρεσίες που υπόκεινται ήδη στο αυστηρότερο καθεστώς του νόμου για τις ψηφιακές υπηρεσίες, επειδή θεωρείται ότι ενέχουν συστημικό κίνδυνο για την κοινωνία, θα πρέπει να ζητούν άδεια από την Επιτροπή πριν από την εισαγωγή οποιωνδήποτε νέων λειτουργιών που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα παιδιά.
