Από την 1η Ιανουαρίου 2027 η Ελλάδα εφαρμόζει όριο 15 ετών για την πρόσβαση στα social media. Την ηλικία θα την επιβεβαιώνει το Kids Wallet, χωρίς η πλατφόρμα να μαθαίνει την ημερομηνία γέννησης ή την ταυτότητα του χρήστη. Η κυβέρνηση νομοθετεί πριν ολοκληρωθεί το ευρωπαϊκό EU Kids Act, που για τα παιδιά 13 έως 15 ετών προβλέπει ειδικά, αυστηρά περιορισμένα περιβάλλοντα.
Η ελληνική πλευρά δεν βλέπει λόγο να περιμένει. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία θέλει ακόμη αρκετούς μήνες μέχρι να ψηφιστεί. Κατά την κυβέρνηση, η αναμονή θα έτρωγε περίπου 20 μήνες και θα άφηνε χωρίς πλαίσιο μια γενιά παιδιών που σήμερα πηγαίνουν δημοτικό και γυμνάσιο. Το ελληνικό πλαίσιο θα προσαρμοστεί στις τελικές ευρωπαϊκές προβλέψεις, αλλά ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου δεν βλέπει ουσιαστική απόκλιση ανάμεσα στα δύο.
Η συζήτηση για την «ψηφιακή ενηλικίωση» άνοιξε περίπου δύο χρόνια πριν, όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε το θέμα στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Στις ευρωπαϊκές διαβουλεύσεις η Ελλάδα πήγε με δύο βασικές προτάσεις: το όριο των 15 ετών και το Kids Wallet. Το δεύτερο ήταν η απάντηση στο επιχείρημα των πλατφορμών ότι δεν μπορούν να ξέρουν με βεβαιότητα πόσο χρονών είναι ένας χρήστης.
Πώς δουλεύει το Kids Wallet στην επαλήθευση ηλικίας
Το Kids Wallet στέλνει στην πλατφόρμα μόνο μια ένδειξη (flag) για το αν ο χρήστης είναι πάνω ή κάτω από το ηλικιακό όριο, χωρίς ημερομηνία γέννησης ή άλλα στοιχεία ταυτότητας. Η πλατφόρμα δεν χρειάζεται να ξέρει αν κάποιος γεννήθηκε στις 15 Μαρτίου ή στις 20 Ιουνίου, παρά μόνο αν περνά το όριο. Με αυτόν τον τρόπο η επαλήθευση δεν δημιουργεί μια νέα δεξαμενή προσωπικών δεδομένων.
Οι πλατφόρμες πάντως κρατούν τη δική τους ευθύνη. Θα πρέπει να χρησιμοποιούν τους αλγορίθμους τους για να εντοπίζουν λογαριασμούς που κατά πάσα πιθανότητα ανήκουν σε ανηλίκους, και όταν δεν είναι σίγουρες θα μπορούν να καταφεύγουν στο Kids Wallet.
Το πιο απλό «παραθυράκι» το περιγράφει η ίδια η κυβέρνηση: αν ο γονιός δώσει τη δική του ταυτότητα ή το δικό του κινητό για να περάσει το παιδί τον έλεγχο, η προστασία ουσιαστικά ακυρώνεται.
Τι προβλέπει το EU Kids Act για τα παιδιά 13 έως 15 ετών
Το EU Kids Act δεν αφήνει ένα παιδί 13 ετών να χρησιμοποιεί τα social media όπως ένας ενήλικος. Για τις ηλικίες 13 έως 15 ετών προβλέπει ειδικά διαμορφωμένα περιβάλλοντα με τους εξής κανόνες:
- έως μία ώρα χρήσης την ημέρα
- χωρίς ατελείωτο scrolling
- κλείδωμα της πρόσβασης τις βραδινές ώρες
- χωρίς προσωπικούς λογαριασμούς με τους όρους των ενηλίκων
- γονική συναίνεση
- περιορισμοί στην επικοινωνία με αγνώστους
Το όριο ηλικίας μόνο του δεν λύνει τον εθισμό. Ένας έφηβος πάνω από τα 15 μένει εκτεθειμένος στο ατελείωτο scrolling και στις συνεχείς ειδοποιήσεις, πρακτικές που η κυβέρνηση συνδέει με χαμηλή αυτοεκτίμηση, κοινωνική απομόνωση και FOMO.
Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία προσπαθεί να καλύψει και τα chatbots τεχνητής νοημοσύνης, αφού ένα παιδί μπορεί πλέον να ρωτήσει ένα μοντέλο AI σχεδόν οτιδήποτε. Η δυσκολία είναι ότι η AI εξελίσσεται πιο γρήγορα από τη νομοθεσία. Γι’ αυτό οι κανόνες πρέπει να είναι αρκετά ευέλικτοι ώστε να μην ξεκινούν από το μηδέν με κάθε νέα τεχνολογία.
Ποιος ελέγχει τις πλατφόρμες με έδρα εκτός Ελλάδας
Για τις πλατφόρμες που δεν έχουν έδρα στην Ελλάδα, οι κανόνες εφαρμόζονται μέσω του Digital Services Act (DSA), με αρμόδια ελληνική αρχή την ΕΕΤΤ. Όταν το ζήτημα αφορά εταιρεία με ευρωπαϊκή έδρα σε άλλη χώρα (πολλές μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες έχουν έδρα στην Ιρλανδία), η υπόθεση διαβιβάζεται στις αρχές εκείνης της χώρας.
Παράλληλα η κυβέρνηση ετοιμάζει ενημέρωση γονέων και εκπαιδευτικών, με παρεμβάσεις σε σχολεία, συναντήσεις με συλλόγους γονέων και κηδεμόνων και οδηγίες για τα εργαλεία γονικού ελέγχου. Σχεδιάζει και πρόσθετα τεχνικά μέτρα, αφού η εμπειρία άλλων χωρών δείχνει ότι κανένα σύστημα αποκλεισμού δεν είναι απολύτως απροσπέλαστο.
