Οι κυβερνήσεις της ΕΕ ασκούν πιέσεις για μέτρα που πλήττουν την ιδιωτικότητα των πολιτών. Τώρα, προετοιμάζει το έδαφος για νέα νομοθεσία, το Protect EU, που αλλάζει το διαδίκτυο και τα δικαιώματα των πολιτών σε αυτό, απαιτώντας την υποχρεωτική διατήρηση δεδομένων σε υπηρεσίες, όπως τα VPN και οι εφαρμογές ανταλλαγής κρυπτογραφημένων μηνυμάτων. Φυσικά το ίδιο θα ισχύει και για τους ίδιους τους παρόχους.
Σε ένα νέο έγγραφο που διέρρευσε με ημερομηνία 27 Νοεμβρίου και δημοσιεύθηκε πρώτη φορά από το Netzpolitik, διαβάζουμε πως η τρέχουσα σκέψη της Δανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, θέλει να φέρει μεγάλες αλλαγές. Από ότι φαίνεται με αυτές συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό τα κράτη μέλη της ΕΕ, ζητώντας ένα νέο πλαίσιο για τη διατήρηση των δεδομένων από υπηρεσίες και εφαρμογές.
Έχουμε ακούσει ξανά για το θέμα από τον περασμένο Απρίλιο, όμως τώρα έχουμε την επιβεβαίωση. Τα πλάνα της ΕΕ έρχονται για να συμπληρώσουν το ProtectEU, μια στρατηγική που στοχεύει στη δημιουργία ενός οδικού χάρτη, για να μπορεί η ΕΕ να αποκτά πρόσβαση στα δεδομένα των χρηστών, με στόχο την επιβολή του νόμου. Τον Ιούνιο η Επιτροπή παρουσίασε έναν οδικό χάρτη που ανέφερε πως θέλει να μπορεί να αποκρυπτογραφεί τα προσωπικά δεδομένα των πολιτών της ΕΕ, μέχρι το 2030.
Είναι κρίσιμο να τονιστεί ότι το έγγραφο αποκαλύπτει ότι οι κυβερνήσεις της ΕΕ θεωρούν τα μεταδεδομένα – συγκεκριμένα το ιστορικό κυκλοφορίας και τοποθεσίας – ως το πιο ζωτικό εργαλείο για την επιβολή του νόμου. Αυτό σημαίνει πως θέλει πρόσβαση στην τοποθεσία μας και ότι κάναμε σε αυτή.
Τα κράτη μέλη της ΕΕ θεωρούν πως το να ξέρουν ποιος είναι πίσω από μια IP δεν είναι αρκετό. Αντιθέτως θέλουν να δημιουργήσουν μια νομική βάση, σύμφωνα με την οποία οι εταιρείες θα είναι υποχρεωμένες να καταγράφουν τα πάντα, όπως το πότε και που ήταν οι χρήστες όταν συνδέθηκαν στις υπηρεσίες τους, μαζί με την IP που χρησιμοποίησαν.
Το έγγραφο υπογραμμίζει υπάρχουν νομικά εμπόδια στη συλλογή αυτών των δεδομένων και πως η νομοθεσία θα πρέπει να είναι πολύ ακριβής για να ικανοποιήσει τις δικαστικές αρχές.
Ωστόσο, ειδικοί σε θέματα απορρήτου και τεχνολόγοι προειδοποιούν εδώ και καιρό ότι τέτοιες «προστασίες» δεν επαρκούν, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορείτε να αποδυναμώσετε την κρυπτογράφηση ή να διατηρήσετε αυτά τα δεδομένα χωρίς να θέσετε σε κίνδυνο την ασφάλεια των χρηστών. Παράλληλα, αυτή η πρακτική φέρνει την πλήρη παρακολούθηση των χρηστών στο διαδίκτυο, φέρνοντας τον Μεγάλο Αδερφό στην Ευρώπη.
Φυσικά μέσα στις εταιρείες που στοχοποιούνται είναι τα VPN, αλλά και οι εφαρμογές ανταλλαγής κρυπτογραφημένων μηνυμάτων, όπως το Telegram. Το ίδιο ισχύει και για της υπηρεσίες cloud, όπως αυτές για την αποθήκευση δεδομένων.
Η ΕΕ περιμένει την μελέτη των επιπτώσεων ενός τέτοιου νόμου, στις αρχές του 2026. Αν το αποτέλεσμα ικανοποιεί την ΕΕ, θα υποβάλει τον νέο νόμο για ψήφιση, τον Ιούνιο του 2026.
Τι θα συμβεί αν περάσει ο νόμος;
Αν η νομοθεσία περάσει, αλλάζουν τα πάντα γύρω από την ιδιωτικότητα των χρηστών και θα έρθει σε ρήξη με τις αρχές του ίδιου του διαδικτύου.
VPN που προσφέρουν τη δυνατότητα μη καταγραφής της δραστηριότητας των χρηστών, θα πρέπει να αλλάξουν όλο το επιχειρηματικό πλάνο τους, αν θέλουν να λειτουργούν στην αγορά της Ευρώπης. Η ΕΕ θα χαρακτηρίζει παράνομα όλα τα VPN που δεν κρατούν logs.
Όπως δήλωσε τον Απρίλιο ο Denis Vyazovoy, Chief Product Officer της AdGuard VPN : «Ένα νομικό πλαίσιο που αναγκάζει τα VPN να διατηρούν τα μεταδεδομένα των χρηστών, ενδεχομένως για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, θα μπορούσε να καταστήσει τέτοιες υπηρεσίες αβάσιμες, οδηγώντας στην αποχώρηση των παρόχων VPN από την ΕΕ».
Παρόμοιες δηλώσεις έκανε και εκπρόσωπος της NordVPN, λέγοντας πως η συλλογή δεδομένων απειλεί την ασφάλεια των χρηστών.
Ενώ η τελική νομοθεσία βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της σύνταξης και το μέλλον του ProtectEU είναι αβέβαιο, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις φαίνονται αποφασισμένες να παραχωρήσουν στις αρχές επιβολής του νόμου ακόμη μεγαλύτερη πρόσβαση στα δεδομένα μας, ανεξάρτητα από τις τεχνικές αντιφάσεις ή τις αντιφάσεις περί απορρήτου.
Με τον ερχομό της τεχνητής νοημοσύνης που έχει την δυνατότητα να είναι το υπέρτατο εργαλείο παρακολούθησης και δημιουργίας προφίλ χρηστών, το διαδίκτυο αλλάζει δραματικά και σίγουρα όχι προς το καλό. Για όσους έχουμε παρουσία στο διαδίκτυο από τα 90s, όταν έκανε τα πρώτα του βήματα, η κατάσταση έχει αλλάξει δραματικά και σίγουρα όχι προς το καλό. Το διαδίκτυο μετατρέπεται από έναν χώρο ελευθερίας σε έναν χώρο απόλυτου ελέγχου και φακελώματος από τις αρχές, όχι γιατί ένας χρήστης κάνει κάτι παράνομο, αλλά για πρόληψη. Όμως με αυτό τον τρόπο ο χρήστης θεωρείται ένοχος ότι και αν κάνει, ενώ χάνει το δικαίωμα ιδιωτικότητας χωρίς κανένα προφανή λόγο.
