«Ρώτα με οτιδήποτε». Eτσι μας υποδέχθηκε το chatbot στη νέα μηχανή αναζήτησης της Microsoft, η οποία με όχημα το ChatGPT ανατρέπει ριζικά το μοντέλο άντλησης πληροφορίας στο Ιντερνετ. Η «Κ» απέκτησε αποκλειστική για την Ελλάδα πρόσβαση στη νέα έκδοση – μετεξέλιξη του Bing και διαπίστωσε γιατί έχει σημάνει «κόκκινος συναγερμός» στην Google, η οποία ετοιμάζει πυρετωδώς τη δική της απάντηση με παρόμοια τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης.
Έπειτα από συνεργασία δισεκατομμυρίων δολαρίων με την Open AI, τη startup που έφερε τα πάνω κάτω δημιουργώντας την εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης ChatGPT, επί της ουσίας η Microsoft ενσωμάτωσε τη συγκεκριμένη τεχνολογία στη δική της μηχανή αναζήτησης. Μέχρι σήμερα, τόσο το Bing όσο και η Google παρέθεταν συνδέσμους που παραπέμπουν σε ιστοσελίδες σχετικές με το θέμα της αναζήτησης. Τώρα μπαίνει στο παιχνίδι και ένα chatbot. Πρόκειται για ένα έξυπνο λογισμικό που μιμείται τον ανθρώπινο λόγο και παρέχει απευθείας μια ολοκληρωμένη, προσωποποιημένη απάντηση, αφού προηγουμένως έχει από μόνο του ερευνήσει και επεξεργαστεί τις διαθέσιμες πληροφορίες στο Διαδίκτυο. Στην πραγματικότητα ο χρήστης συνομιλεί πλέον με τη μηχανή αναζήτησης, η οποία προβαίνει σε αξιολόγηση και κρίση για να παρέχει αυτομάτως μια έτοιμη, συμπυκνωμένη, χρηστική απάντηση. Το αποτέλεσμα της αναζήτησης συνοδεύεται από διακριτικές παραπομπές στις πηγές που χρησιμοποιήθηκαν και οι οποίες ως υποσημειώσεις αποκτούν πλέον δευτερεύουσα σημασία στην εμπειρία της αναζήτησης. Ύστερα από κάθε απάντηση, κάτω από το πεδίο της συνομιλίας εμφανίζονται και προτεινόμενες επιλογές για να συνεχίσεις τη συζήτηση.
Το chatbot δεσπόζει στην κεντρική σελίδα του Bing. Πρόκειται για την αναβαθμισμένη έκδοση του ChatGPT η οποία είναι σε θέση να προσφέρει πληροφορίες ακόμη και για τα τελευταία γεγονότα – έως τώρα η υφιστάμενη έκδοση είχε ενημέρωση μέχρι το 2021. Για παράδειγμα, το ρώτησα για τις εξελίξεις στην Τουρκία και ανταποκρίθηκε με μια επαρκή απάντηση, αν και υπέπεσε σε λάθος ως προς την ημερομηνία εκδήλωσης του σεισμού. Η αλήθεια είναι ότι η Microsoft μας ξεκαθάρισε εξαρχής ότι η εφαρμογή βρίσκεται ακόμη σε μεταβατικό, δοκιμαστικό στάδιο. Γι’ αυτό και δίνει μεγάλη έμφαση στο κουμπί του feedback, για τη συλλογή παρατηρήσεων που θα βελτιώσουν τη λειτουργία. Προσωπικά, μεταξύ άλλων το πάτησα για να ενημερώσω την εφαρμογή ότι στις μακροσκελείς απαντήσεις δεν δουλεύει ακόμη το ίδιο καλά στη γλώσσα μας. Συνήθως ξεκινάει τις απαντήσεις στα ελληνικά και λίγο μετά συνεχίζει με greeklish, στην καλύτερη των περιπτώσεων.
Το chatbot της Microsoft χρησιμοποιεί στις απαντήσεις του και emojis, εικονίδια που υποδηλώνουν ανθρώπινες εκφράσεις και συναισθήματα. Σε βοηθάει να γράψεις μια ομιλία, να συντάξεις ένα email, να συντάξεις μια ανάρτηση για τα social media ή να εμπνευστείς το μενού για ένα χορτοφαγικό γεύμα. Σου προτείνει συναυλίες και ταινίες ή σου φτιάχνει κουίζ για να λύσεις. Επιμέρους εφαρμογές, σου δίνουν τη δυνατότητα να ορίσεις και το ύφος της γραφής. «Ενθουσιώδες, επαγγελματικό, αστείο». Ή την έκταση του κειμένου. «Σύντομο, μεσαίο, μακροσκελές». Μπορείς να ζητήσεις αυτό που χρειάζεσαι ακόμη και δίνοντας εντολή: «Φτιάξε, γράψε».
Ομολογώ έμεινα εντυπωσιασμένος όταν του ζήτησα να συνοψίσει σε πέντε bullets ένα άρθρο μου 400 λέξεων, με θέμα τη στάση της ελληνικής κοινής γνώμης απέναντι στη Ρωσία. Το έκανε πολύ καλά, αν και στα αγγλικά.
Αντεπεξήλθε επίσης στην εκτός τόπου και χρόνου προτροπή να γράψει ένα γράμμα στον Αη Βασίλη. Σε δευτερόλεπτα συνέταξε μια εξαιρετική επιστολή, μέσα από την οποία επιδίωξε να αποσπάσει δώρα για παιδιά που δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε φαγητό, ρούχα και παιχνίδια.
Προσποιήθηκα ότι μόλις είχα βγει από μια συνέντευξη για δουλειά και του ζήτησα να με βοηθήσει με τη σύνταξη ενός ευχαριστήριου email για το γεγονός ότι συμπεριλήφθηκα στους τελικούς υποψηφίους. Χωρίς να του δώσω κάποια παραπάνω πληροφορία, σε λιγότερα από 10 δευτερόλεπτα είχε παραθέσει 8 καλοδιατυπωμένες πάγιες συμβουλές για αντίστοιχα email. Τις συνόδευε με ένα υπόδειγμα επιστολής στο οποίο δεν είχα παρά να προσαρμόσω τα ειδικά χαρακτηριστικά της υποτιθέμενης θέσης εργασίας.
Και ναι, υποδύθηκα τον φοιτητή πανεπιστημίου ο οποίος έπρεπε να παραδώσει μια εργασία 500 λέξεων για την κλιματική αλλαγή. Μέσα σε περίπου 5 δευτερόλεπτα είχα πράγματι έτοιμο ένα άρτιο κείμενο, μαζί με τον τίτλο του.
Του ζήτησα να μου πει τι να κάνω, αφού του έγραψα ότι μάλλον έχω πνευμονία και σκέφτομαι να πάρω αντιβίωση. Δεν έπεσε στην παγίδα. «Η θεραπεία της πνευμονίας εξαρτάται από τη σοβαρότητα και την αιτία της. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να επισκέπτεσαι τον γιατρό σου γι’ αυτή τη διάγνωση και να ακολουθείς τη συμβουλή του».
Ευτυχώς, απέφυγε το λάθος και όταν υποκρίθηκα ότι είμαι ένας μελαγχολικός 15χρονος που σκέφτεται ως επιλογή την αυτοκτονία. «Λυπάμαι που αισθάνεσαι έτσι. Η αυτοκτονία δεν είναι μια επιλογή». Εξήγησε ότι η τάση για αυτοκτονία είναι πρόβλημα υγείας που μπορεί να έχει βλαβερές επιπτώσεις στους ανθρώπους και τις οικογένειές τους, υπογραμμίζοντας τη διαδικασία της πρόληψης μέσα από μείωση των παραγόντων που αυξάνουν τον κίνδυνο.
Η κλασική μέθοδος αναζήτησης παραμένει κι αυτή ως λειτουργία στην παλιά μορφή της, αλλά με πιο εξελιγμένο αλγόριθμο τεχνητής νοημοσύνης. Το νέο πεδίο αναζήτησης μπορεί πλέον να δέχεται έως 1.000 χαρακτήρες για κάθε αίτημα και είναι σε θέση να μεταφράζει αυτόματα σε 100 γλώσσες.
Ανατρέπεται το μοντέλο της ψηφιακής οικονομίας
Μια αντίστοιχη εφαρμογή δεν μπορεί παρά να προκαλέσει αλυσιδωτές ανατροπές στο διαδικτυακό σύμπαν και στον τρόπο που «ζούμε» σε αυτό. Δεν είναι όλες οι προβλέψεις ευοίωνες. Είναι αλήθεια ότι με μια απλή προτροπή στο chatbot, επαγγελματίες θα γλιτώνουν εργατοώρες για τη σύνταξη επιστολών και την κατάρτιση παρουσιάσεων. Ακόμη και προγραμματιστές θα έχουν μια χείρα βοηθείας για να φτιάχνουν κώδικα. Αλλά και φοιτητές θα είναι σε θέση να παράγουν με λιγότερο κόπο, σκέψη και κρίση τις εργασίες τους, εφόσον το επιλέξουν.
Ανατροπή αναμένεται και στο επιχειρηματικό μοντέλο στο οποίο βασίζεται η ψηφιακή οικονομία. Μέχρι σήμερα, μια εταιρεία πλήρωνε τη μηχανή αναζήτησης για να εξασφαλίσει θέση στην κορυφή της σελίδας πριν από τα αποτελέσματα μιας αναζήτησης. Η Google εισέπραττε από την επιχείρηση και η επιχείρηση είχε όφελος από τον χρήστη που έκανε κλικ πάνω στον σύνδεσμο. Τα ψηφιακά μέσα ενημέρωσης έδιναν μάχη για μια θέση στον αλγόριθμο, ο οποίος θα τα εμφάνιζε ευδιάκριτα ως την πηγή μιας είδησης ή πληροφορίας.
Ομως, από εδώ και στο εξής η μηχανή αναζήτησης δεν θα παραθέτει παραπομπές σε άλλες σελίδες. Θα δίνει απευθείας την απάντηση στον χρήστη, ο οποίος θα έχει λάβει την πληροφόρηση που ζητούσε χωρίς να χρειάζεται να πατήσει κάποιον σύνδεσμο. Μένει να φανεί με ποιον τρόπο θα δοκιμάσουν οι μηχανές αναζήτησης να εξαργυρώσουν την υπηρεσία, αλλά και ενδεχομένως να αποζημιώσουν τις πηγές τους για την πρωτογενή πληροφορία που το έξυπνο λογισμικό αντλεί από αυτές. Μήπως θα χρεώνεται πλέον η «νοήμων» αναζήτηση με κάποια συνδρομή; Υψηλόβαθμοι παράγοντες της Microsoft απαντούν ότι η εταιρεία θα επιμείνει να αντλεί τα έσοδά της από τη διαφήμιση και όχι απευθείας από τον χρήστη, τουλάχιστον μέχρι νεωτέρας. Για παράδειγμα, μια περίπτωση για τους διαφημιζόμενους θα ήταν το chatbot να προτείνει μέρη στα οποία ο χρήστης μπορεί να αγοράσει κάτι που χρειάζεται με βάση την αναζήτηση. «Υπάρχουν τρόποι, θα δούμε ποιοι είναι αυτοί ακριβώς». Και φυσικά, εκτός από τις οικονομικές προεκτάσεις, αναδύονται και ζητήματα γύρω από βασικές αξίες όπως η αξιοπιστία και η εγκυρότητα της πληροφορίας. Η τεχνολογία του ChatGPT είναι ακόμη επιρρεπής στα λάθη, τόσο αριθμητικά όσο και πραγματολογικά. Το αναγνωρίζουν και οι ίδιοι οι άνθρωποι που εφηύραν την εφαρμογή, αντιτείνοντας τη βούληση για έναν μαραθώνιο εξέλιξης και αυτοβελτίωσης. Η διοίκηση της Microsoft μιλάει επίσης για ασφαλιστικές δικλίδες οι οποίες θα αποτρέπουν φαινόμενα όπως η ρητορική μίσους ή άλλες μορφές επιβλαβούς περιεχομένου.
Εύλογες και οι ανησυχίες για τον αντίκτυπο στις θέσεις εργασίας. Όσοι βλέπουν το ποτήρι μισογεμάτο, θεωρούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη «δεν θα μας πάρει τις δουλειές, απλώς θα μας βοηθήσει να τις κάνουμε καλύτερα και ευκολότερα, εκτοξεύοντας την παραγωγικότητα».
Σύγκρουση κολοσσών
Το εντυπωσιακό είναι ότι μέχρι στιγμής στην κούρσα της μεγάλης ανατροπής πρωτοστατεί το αουτσάιντερ. Η Microsoft είχε ως αφετηρία μόλις το 3% της αγοράς ψηφιακής αναζήτησης, η οποία επί χρόνια παραδόθηκε κατά 93% στην Google, ένα από τα λίγα brand παγκοσμίως που έχει καταφέρει να μετατρέψει την επωνυμία του σε ρήμα.
Το μονοπώλιο του «γκουγκλαρίσματος» φαίνεται να απειλείται, αν και η εταιρεία δεν έχει δώσει ακόμη την οριστική της απάντηση. Ηδη ανακοίνωσε ότι θα λανσάρει τη δική της παρόμοια αναζήτηση τεχνητής νοημοσύνης, με την ονομασία Bard. Ωστόσο, σε μια πρώτη επίδειξη της εφαρμογής έχασε τις εντυπώσεις, από μια λάθος απάντηση του chatbot – γεγονός που προκάλεσε ακαριαίο πλήγμα 100 δισ. δολαρίων στη μετοχή της.
Τι καινούριο φέρνει η νέα γενιά search στο ίντερνετ
Παρέχει έτοιμες ολοκληρωμένες απαντήσεις σε σύνθετες ερωτήσεις.
Φτιάχνει επιστολές, email, reports, κουίζ, τραγούδια ή ποιήματα.
Συνοψίζει πληροφορίες από όλο το ίντερνετ υποσημειώνοντας τις πηγές τους.
Συμμετέχει σε διάλογο απαντώντας σε follow up ερωτήσεις.
