Μια ιστορική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο μετράμε τον χρόνο παγκοσμίως αποφασίστηκε αυτή την εβδομάδα, καθώς οι αρμόδιοι διεθνείς οργανισμοί συμφώνησαν να καταργήσουν τα λεγόμενα leap seconds, ή αλλιώς «δίσεκτα δευτερόλεπτα» στα ελληνικά. Η νέα απόφαση θα τεθεί σε εφαρμογή στις 20 Μαΐου του 2027, βάζοντας τέλος σε μια πρακτική που χρησιμοποιείται από το 1972 για να διατηρείται η ώρα των ρολογιών μας συγχρονισμένη με την περιστροφή της Γης.
Η απόφαση ελήφθη στις 15 Οκτωβρίου από τη Γενική Διάσκεψη Μέτρων και Σταθμών (CGPM), στο πλαίσιο του Διεθνούς Γραφείου Μέτρων και Σταθμών (BIPM). Το αρχικό σχέδιο προέβλεπε την κατάργηση έως το 2035, όμως οι επιστήμονες αποφάσισαν να επισπεύσουν τη διαδικασία εξαιτίας αυξανόμενων ανησυχιών για τις επιπτώσεις στα σύγχρονα τεχνολογικά συστήματα.
Για να καταλάβουμε γιατί πρόκειται για σημαντική αλλαγή, πρέπει πρώτα να εξηγήσουμε τι είναι το ‘leap second’. Η επίσημη παγκόσμια ώρα, γνωστή ως UTC (Coordinated Universal Time), βασίζεται στην εξαιρετική ακρίβεια των ατομικών ρολογιών. Ωστόσο, η Γη δεν περιστρέφεται με απόλυτα σταθερή ταχύτητα. Γι’ αυτό, κάθε τόσο, προστίθετο ένα επιπλέον δευτερόλεπτο ώστε να διατηρείται ο συγχρονισμός με τον αστρονομικό χρόνο.
Από το 1972 μέχρι σήμερα έχουν προστεθεί συνολικά 27 τέτοια δευτερόλεπτα, με το τελευταίο να καταγράφεται στις 31 Δεκεμβρίου 2016.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η φαινομενικά ασήμαντη διόρθωση μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα σε υπολογιστές και online υπηρεσίες. Στο παρελθόν, η προσθήκη leap seconds είχε συνδεθεί με δυσλειτουργίες και διακοπές υπηρεσιών σε πλατφόρμες όπως τα Reddit, LinkedIn, Foursquare και Yelp.
Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο επειδή τα τελευταία χρόνια η περιστροφή της Γης έχει επιταχυνθεί ελαφρώς. Αυτό δημιουργεί το ενδεχόμενο να χρειαστεί για πρώτη φορά ένα αρνητικό leap second, δηλαδή να αφαιρεθεί ένα δευτερόλεπτο αντί να προστεθεί. Σύμφωνα με το βρετανικό National Physical Laboratory, η πιθανότητα να απαιτηθεί μια τέτοια διόρθωση μέσα στην επόμενη δεκαετία εκτιμάται περίπου στο 30%.
Η λύση που εγκρίθηκε επιτρέπει πλέον στην επίσημη ώρα UTC να αποκλίνει σταδιακά από τον χρόνο περιστροφής της Γης έως και μία ολόκληρη ώρα, αντί για λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο όπως ίσχυε μέχρι σήμερα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι θα προσθέσουμε σύντομα μία ώρα στα ρολόγια μας. Μια τέτοια απόκλιση μπορεί να χρειαστεί αιώνες ή ακόμη και χιλιετίες για να εμφανιστεί, ενώ ο τρόπος της μελλοντικής διόρθωσης δεν έχει αποφασιστεί οριστικά.
Η αλλαγή έχει την υποστήριξη τεχνολογικών κολοσσών όπως οι Google, Microsoft, Meta και Amazon, καθώς τα data centers, τα δίκτυα τηλεπικοινωνιών και τα χρηματοοικονομικά συστήματα εξαρτώνται από τον ακριβή και αδιάλειπτο συγχρονισμό του χρόνου.
Για τον απλό χρήστη, δεν αλλάζει τίποτα στην καθημερινότητα ούτε χρειάζεται κάποια ρύθμιση στις συσκευές του. Για τις υποδομές του internet, όμως, πρόκειται για μια σημαντική απλοποίηση που μπορεί να αποτρέψει μελλοντικά τεχνικά προβλήματα.
