«Ο σειριακός αριθμός ενός ανθρώπινου δείγματος είναι το πρόσωπο, αυτός ο τυχαίος και ανεπανάληπτος συνδυασμός χαρακτηριστικών», γράφει ο Milan Kundera στο βιβλίο Αθανασία το 1988. Κράτησε τα επίθετα τυχαίος και ανεπανάληπτος.
Το ανθρώπινο πρόσωπο είναι ίσως το πιο ισχυρό εργαλείο επικοινωνίας που διαθέτουμε. Πριν μιλήσουμε, πριν αγγίξουμε, πριν συστηθούμε, κοιτάμε. Μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου μπορούμε να αναγνωρίσουμε την ηλικία, το φύλο, το συναίσθημα, ακόμα και τις προθέσεις που σχηματίζονται στο πρόσωπο που έχουμε απέναντί μας.
Ακόμα και τα νεογέννητα το κάνουν, αφού το βλέμμα τους μαγνητίζεται από τα πρόσωπα που συχνά βρίσκονται από πάνω τους και τα κοιτούν.
Η αναγνώριση προσώπων είναι δε τόσο θεμελιώδης για την κοινωνική μας ζωή, που δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι μεγάλο μέρος του εγκεφάλου, και συγκεκριμένα ο φλοιός της περιοχής με τις πιο περίπλοκες πτυχώσεις, είναι αφιερωμένο σε μία διαδικασία επεξεργασίας των προσώπων και της ταυτότητάς τους. Αναγνωρίζουμε αν κάποιος μας κοιτάζει ή όχι. Διακρίνουμε εκφράσεις συναισθημάτων, χαρά, φόβο ή θυμό.
Η λειτουργική απεικόνιση του εγκεφάλου έχει εντοπίσει μια ομάδα γειτονικών περιοχών, που ονομάζονται fusiform face area (FFA) και βρίσκονται στην αριστερή και τη δεξιά πλευρά του εγκεφάλου, στη βάση του εγκεφαλικού φλοιού. Η FFA αυξάνει τη δραστηριότητά της όταν τα άτομα κοιτάζουν πορτρέτα ή κοντινές λήψεις προσώπων ή ακόμα και όταν απλώς σκέφτονται αυτές τις εικόνες.
Τα πρόσωπα δεν είναι όμως μόνο φορείς ταυτότητας και συναισθημάτων. Λειτουργούν και ως «κλειδί» ή καλύτερα ως ένα ψηφιακό αποτύπωμα που μπορεί να ξεκλειδώσει από μία συσκευή και έναν λογαριασμό έως και ολόκληρη την καθημερινότητά μας. Ναι, καλά μάντεψες. Στο Face ID αναφερόμαστε.
Όταν το Face ID ξεκλειδώνει το κινητό μας δεν κοιτάζει το πρόσωπο όπως το βλέπει το ανθρώπινο μάτι, αλλά θα λέγαμε πως το μεταφράζει. Πώς το κάνει αυτό;
Προβάλλοντας περίπου 30.000 μικροσκοπικές κουκκίδες υπέρυθρης ακτινοβολίας στο πρόσωπο του χρήστη, οι οποίες δημιουργούν έναν λεπτομερή τρισδιάστατο χάρτη, επιτρέποντας στο σύστημα να αναγνωρίζει τη δομή του προσώπου και όχι απλώς μια επίπεδη εικόνα. Γι’ αυτό και η τεχνολογία λειτουργεί σε διαφορετικές συνθήκες φωτισμού, ακόμα και στο απόλυτο σκοτάδι.
Η τεχνολογία βασίζεται σε αισθητήρες υπέρυθρων και αλγόριθμους μηχανικής μάθησης για να διακρίνει ένα πραγματικό πρόσωπο από μία φωτογραφία ή μάσκα. Μικρές αλλαγές, όπως γυαλιά, γένια ή γήρανση λαμβάνονται υπόψη με την πάροδο του χρόνου, καθώς το σύστημα προσαρμόζεται. Επίσης, όσο περισσότερο χρησιμοποιείται, τόσο βελτιώνεται η ακρίβειά του.
Αυτό που για τον χρήστη μοιάζει με στιγμιαίο ψηφιακό «μαγικό», είναι στην πραγματικότητα μια ταχύτατη βιομετρική ανάλυση που ολοκληρώνεται μέσα σε χιλιοστά του δευτερολέπτου. Το ανθρώπινο πρόσωπο μετατρέπεται σε μια στιγμή σε μαθηματικά δεδομένα, με ταχύτητα και ασφάλεια. Η ευκολία, σε αυτή την περίπτωση, υποστηρίζεται από ένα αόρατο πλέγμα φωτός.
Αναρωτιέσαι όμως τι βλέπει το Face ID όταν ξεκλειδώνει το τηλέφωνό σου; Μην τρομάξεις, αλλά λίγο πολύ μοιάζει με την με την εικόνα που ακολουθεί:
