Θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί ότι πρόκειται για πραγματικές συγκρούσεις, αλλά οι εικόνες είναι παραπλανητικές. Κινηματογραφικές σκηνές από το παιχνίδι «’Αρμα ΙΙΙ», συχνά με την προσθήκη «Ζωντανά» ή «Έκτακτη επικαιρότητα», χρησιμοποιήθηκαν συχνά σε ψεύτικα βίντεο που υποτίθεται ότι αναπαριστούσαν τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Η ευκολία με την οποία εξαπατούν το κοινό, και μερικές φορές ακόμη και τους τηλεοπτικούς σταθμούς, ανησυχεί τους ερευνητές. Είναι «μια υπενθύμιση του πόσο εύκολο είναι να ξεγελάσεις τους ανθρώπους», λέει η Κλερ Γουόρντλ, υποδιευθύντρια του Εργαστηρίου Πληροφοριακών του Πανεπιστημίου Μπράουν.
«Με τη βελτίωση των οπτικών μέσων των βιντεοπαιχνιδιών, τα τεχνολογικά στοιχεία CGI μπορούν, με την πρώτη ματιά, να φαίνονται αληθινά», εξηγεί η Γουόρντλ . «Οι άνθρωποι πρέπει να γνωρίζουν πώς να επαληθεύουν την γνησιότητα αυτών των εικόνων, ώστε να αποφεύγονται αυτά τα λάθη, ιδίως από τα μέσα ενημέρωσης».
Ένα εξαιρετικά ρεαλιστικό παιχνίδι
Το Άρμα ΙΙΙ, από το τσεχικό στούντιο Bohemia Interactive, σας επιτρέπει να δημιουργήσετε διάφορα σενάρια μάχης χρησιμοποιώντας αεροπλάνα, τανκς και διάφορα όπλα. Πολλοί παίκτες μοιράζονται στη συνέχεια βίντεο από τις περιπέτειές τους στο διαδίκτυο, τα οποία μερικές φορές υποκλέπτονται.
Παράδειγμα: κάτω από εικόνες του παιχνιδιού Άρμα ΙΙΙ με τίτλο «Η αντεπίθεση της Ουκρανίας!», ένας παραπλανημένος χρήστης του Διαδικτύου σχολίασε: «Πρέπει να ζητήσουμε από την Ουκρανία, μετά από αυτόν τον πόλεμο, να εκπαιδεύσει τις δυνάμεις του ΝΑΤΟ».
«Αν και είναι κολακευτικό το γεγονός ότι το Άρμα ΙΙΙ προσομοιώνει τόσο ρεαλιστικά τις σύγχρονες συγκρούσεις, είμαστε δυσαρεστημένοι που θα μπορούσε να θεωρηθεί λανθασμένα ως πραγματικό υλικό μάχης και να χρησιμοποιηθεί ως πολεμική προπαγάνδα», απάντησε σε ανακοίνωση εκπρόσωπος του στούντιο.
«Προσπαθούμε να καταπολεμήσουμε αυτό το περιεχόμενο αναφέροντάς το στις πλατφόρμες, αλλά δεν είναι καθόλου αποτελεσματικό. Για κάθε βίντεο που δημοσιεύεται, δέκα άλλα βγαίνουν στο διαδίκτυο κάθε μέρα», το λέει με τη λύπη του.
Ένας αέρας déjà vu
Τα τελευταία χρόνια, εικόνες του Άρμα ΙΙΙ έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί για την ψευδή απεικόνιση συγκρούσεων στη Συρία, το Αφγανιστάν και την Παλαιστίνη, που καταγγέλλονται τακτικά από τα μέσα ψηφιακής επαλήθευσης.
Σύμφωνα με την Bohemia Interactive, αυτές οι υποκλοπές απέκτησαν δημοτικότητα με το πόλεμο στην Ουκρανία, που μερικές φορές αποκαλείται «πρώτος πόλεμος του TikTok» λόγω των πολλών εικόνων που τον απεικονίζουν στα κοινωνικά δίκτυα.
Κάποια μέσα ενημέρωσης έχουν επίσης ξεγελαστεί: το ρουμανικό κανάλι Ρουμανία TV παρουσίασε τον Νοέμβριο ένα παλιό βίντεο του Άρμα ΙΙΙ να δείχνει μάχες στην Ουκρανία και ένας πρώην υπουργός Άμυνας και ένας πρώην επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών σχολίασαν τις εικόνες σαν να ήταν αυθεντικές.
Πρόσφατα, τον Μάρτιο, ένα άλλο ρουμανικό κανάλι, ο Αντένα 3, είχε μεταδώσει λανθασμένα ένα παλιό βίντεο του Άρμα ΙΙΙ και κάλεσε τον εκπρόσωπο του υπουργείου Άμυνας να το αναλύσει. Ο τελευταίος είχε περιοριστεί σε γενικές παρατηρήσεις σχετικά με τη σύγκρουση.
Διάφορα κίνητρα
«Υποψιάζομαι ότι οι άνθρωποι που δημοσιεύουν αυτό το περιεχόμενο είναι απλώς τρολ που θέλουν να δουν πόσους ανθρώπους μπορούν να ξεγελάσουν», λέει ο Νικ Γουότερς από τον ιστότοπο ψηφιακών ερευνών Bellingcat. Όσοι στη συνέχεια μοιράζονται αυτές τις δημοσιεύσεις είναι, σύμφωνα με τον ίδιο, «αφελείς άνθρωποι» που προσπαθούν να αποκτήσουν προβολή ή συνδρομητές στο Διαδίκτυο.
Δεδομένης της απλοϊκής φύσης της παραπληροφόρησης που βασίζεται στα αποσπάσματα του Άρμα ΙΙΙ, είναι απίθανο να προέρχεται από κρατικούς φορείς, πιστεύουν οι ερευνητές.
Γι’ αυτούς, τα αποσπάσματα αυτά είναι πιο εύκολο να επαληθευτούν από τα ειδικά προγράμματα “deepfakes” ή “hypertrucages”, τα οποία συνίσταται στη χρήση τεχνητής νοημοσύνης για τη δημιουργία συγκεχυμένων εικόνων ρεαλισμού, που χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο στον εγκληματικό κόσμο.
«Αν ξέρεις τι να περιμένεις, αυτά τα βίντεο (‘Αρμα ΙΙΙ) στην πραγματικότητα δεν είναι τόσο δύσκολο να τα αναγνωρίσεις ως ψεύτικα», προσθέτει ο Νικ Γουότερς. Δυστυχώς, θλιβερό είναι πόσοι, «πολλοί άνθρωποι δεν έχουν τις απαιτούμενες γνώσεις» για να εντοπίσουν την παραπληροφόρηση.
